Özbekistan'da 9 Mayıs, birçok eski Sovyet ülkesinden farklı olarak "Zafer Bayramı" değil, İkinci Dünya Savaşı'nda hayatını kaybeden ve kaybolan 700 bine yakın insanını anma ve hayatta kalan gazilerine saygı günü olarak idrak ediliyor.
İkinci Dünya Savaşı'nın üzerinden 81 yıl geçmesine rağmen Özbek halkının savaşın yaralarını sarmadaki fedakarlığı ve cephedeki kahramanlığı, her yıl 9 Mayıs'ta ülkede "Anma ve Saygı Günü" adıyla onurlandırılıyor.
Ülkede, bağımsızlığın ilk yıllarında diğer eski Sovyet ülkelerinde olduğu gibi Zafer Günü olarak kutlanan 9 Mayıs, 1999'dan itibaren "Anma ve Saygı Günü" olarak idrak ediliyor. Böylece anlamın yeniden şekillendirildiği bu günde, savaşta hayatını kaybedenler ile kaybolan yüz binlerce Özbekistanlı anılıyor.
Her yıl başkent Taşkent ile il ve ilçe merkezlerinde kurulan Hatıra Meydanı'nda düzenlenen anma törenlerinde, vatandaşlar savaşta evladını kaybeden anneleri temsil eden Yaslı Anne Heykeli ve Metanet Methi Anıtı'na çiçek bırakarak saygı duruşunda bulunuyor.
Savaşta hayatını kaybedenler ülke genelinde düzenlenen törenlerle anılırken asker ve vatandaşlar ise savaş gazilerini ziyaret ediyor.
Halkın üçte biri cepheye gitti
AA muhabirinin Özbekistan Savunma Bakanlığından edindiği bilgiye göre, savaşın başladığı 1941'de yaklaşık 6,5 milyon nüfusa sahip ülkeden 1 milyon 951 bine yakın kişi cepheye gönderildi. Bu rakam, ülke nüfusunun neredeyse üçte birine denk gelirken o dönemde her üç Özbekistanlıdan biri bu savaşa katılmış oldu.
Savaşta 540 bin Özbekistanlı hayatını kaybederken 160 bine yakın kişiden bir daha haber alınamadı. Yaklaşık 1 milyon 300 bin savaş gazisinin 900 binden fazlası savaşta yaralanırken bu insanların 60 bini sakat kaldı.
Öte yandan savaşta gösterdikleri kahramanlıklar nedeniyle 200 binden fazla Özbekistanlı, eski Sovyetler Birliği'nin çeşitli nişan ve madalyalarıyla ödüllendirilirken 300'ün üzerinde Özbek, üstün cesaretinden dolayı eski Sovyetlerin en yüksek nişanı olan "Sovyetler Birliği Kahramanı" ünvanına layık görüldü.
Özbekistan savaş yıllarında eski Sovyetlerin stratejik üssü oldu
Savaş yıllarında Özbekistan, cepheye asker göndermenin yanı sıra cepheye mühimmat ve gıda desteği sağlayan bir lojistik ve üretim üssü olarak öne çıktı. Cephe bölgelerinden tahliye edilen yaklaşık 300 büyük sanayi tesisi ülkeye taşınarak kısa sürede üretime geçirildi.
Bu süreçte 2 binden fazla savaş uçağı, on binlerce motor, milyonlarca mühimmat ve askeri ekipmanın üretildiği Özbekistan, savaş yıllarında yüz binlerce ton tahıl, gıda ve tekstil ürünlerini cepheye göndererek, savaşın kazanılmasına büyük destek sağladı.
